Als coach, trainer of adviseur werk je vaak voor uiteenlopende opdrachtgevers: particuliere coachees, een organisatie met een langer traject, misschien een opleidingsinstituut. Sinds de Belastingdienst per 1 januari 2025 weer actief handhaaft op schijnzelfstandigheid, vragen veel zzp’ers zich af: ben ik wel echt zelfstandig genoeg? Dit artikel legt uit waar het om draait, zonder je iets te beloven dat niemand kan waarmaken.
Wat is schijnzelfstandigheid voor een coach?
Schijnzelfstandigheid betekent dat je op papier zzp’er bent, maar in de praktijk werkt zoals een werknemer. De basis staat in artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek: is er sprake van arbeid, loon en een gezagsverhouding, dan is het eigenlijk een arbeidsovereenkomst — hoe je het ook noemt. De Hoge Raad heeft dit verder ingekleurd in het Deliveroo-arrest (24 maart 2023) en het Uber-arrest (21 februari 2025). Die twee uitspraken zijn nog steeds de norm waarmee gekeken wordt.
Voor jou als coach gaat het dus niet om wat er in je opdrachtbevestiging staat, maar om hoe je werk er in de praktijk uitziet. De grootste risicozone in dit vak is een langdurige, detacherings-achtige opdracht bij één organisatie waar je feitelijk als medewerker meedraait: vaste dagen, meewerken in teams, aansturing door een leidinggevende. Dan kan het op loondienst wijzen, ook al heet het “coaching” of “advies”. Werk je voor meerdere klanten met je eigen programma en offertes, dan wijst dat richting zelfstandigheid.
Waar let de Belastingdienst op?
De Belastingdienst en de rechter kijken naar een reeks kenmerken, de gezichtspunten. Geen enkel kenmerk is op zichzelf beslissend; het gaat om het totaalbeeld. Een paar die voor coaches vaak het verschil maken:
- Gezag: WAT versus HÓE. Een opdrachtgever mag prima bepalen wat het doel is — bijvoorbeeld dat een team beter leert samenwerken. Bepaalt hij daarnaast tot in detail hóe en wanneer jij dat aanpakt, zit je op zijn rooster en meng je je in de dagelijkse gang van zaken, dan kan dat juist op gezag wijzen.
- Eigen methode en IP. Veel coaches werken met een eigen methode, eigen programma’s, werkboeken en tarieven. Dat zijn sterke ondernemerskenmerken: je levert iets wat van jou is, niet zomaar uitvoerende uren.
- Aantal opdrachtgevers en acquisitie. Meerdere klanten, zelf gewonnen trajecten en actieve acquisitie wijzen sterk op ondernemerschap. Al jaren vrijwel uitsluitend bij één organisatie meedraaien is een risicozone.
- Commercieel risico. Eerlijk is eerlijk: als coach investeer je soms weinig — een laptop en een cursusruimte, meer niet. Dan is je commerciële risico beperkt en weegt dat gezichtspunt minder in jouw voordeel. Het tegenwicht zit in je andere kenmerken: meerdere klanten, eigen acquisitie en een reputatie die je zelf opbouwt.
- Persoonlijke arbeid en vervanging. Bij coaching draait het vaak om jóu; je laat je niet zomaar vervangen. Verplichte persoonlijke arbeid wijst op zichzelf richting dienstverband, maar bij een coach is het logisch dat de klant specifiek jou wil — dat is niet automatisch verdacht. Het gaat om het geheel.
Gratis Wet DBA-check — Zie in een paar minuten welke kenmerken van jouw werk als coach richting zelfstandigheid of loondienst wijzen. Geen score, geen e-mail nodig. Doe de gratis check →
Ben ik als coach schijnzelfstandig?
Dat kan niemand van een afstand met zekerheid zeggen — ook wij niet. Het hangt af van het complete beeld van hoe jij werkt. Twee korte voorbeelden ter illustratie:
Sanne geeft trainingen bij verschillende bedrijven, werkt met haar eigen programma, maakt per traject een offerte en bepaalt zelf hoe ze haar sessies opbouwt. Dat beeld wijst sterk op zelfstandig ondernemerschap.
Bas is al twee jaar drie dagen per week bij dezelfde organisatie, draait mee in het team, wordt door een manager aangestuurd en krijgt per uur betaald voor een “adviesrol”. Dat beeld kan richting een verkapt dienstverband wijzen — precies het soort situatie waar de Belastingdienst naar kijkt.
Belangrijk om te weten: een eventuele naheffing van loonheffingen landt vooral bij de opdrachtgever, niet bij jou. Voor jou zit het risico vooral in de inkomstenbelasting, bijvoorbeeld doordat de ondernemersaftrek ter discussie komt te staan. Bij twijfel is dat een reden om het serieus te nemen.
Je zichtbaarheid als ondernemer
Nu het eerlijke deel, want hierover doen online veel halve waarheden de ronde. Een eigen website maakt je niet DBA-proof, is niet verplicht, verbetert je “DBA-status” niet en voorkomt geen naheffing. Wie dat belooft, verkoopt je een sprookje.
Wat een website wél kan, is je bestaande ondernemerschap zichtbaar maken. In de beoordeling is er een gezichtspunt over of je je “als ondernemer in het economisch verkeer” gedraagt — het presenteren van je bedrijf naar buiten toe. Je eigen coachprogramma, je methode, je referenties en je acquisitie horen daarbij. Een website kan dat tonen, maar hij verzint niets: als je in de praktijk als werknemer meedraait bij één organisatie, verandert een mooie site daar niets aan. De onderliggende werkelijkheid telt, niet de etalage.
Wat kun je nu doen
Een paar praktische stappen als je hier grip op wilt krijgen:
- Ken de bron. Lees rechtstreeks mee bij de officiële instanties: Belastingdienst — arbeidsrelaties, Rijksoverheid — voorkomen van schijnzelfstandigheid en KVK — Wet DBA.
- Gebruik de Webmodule. Twijfelt een opdrachtgever over de relatie, dan kunnen jullie samen de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie invullen. Die is er vooral voor de opdrachtgever, maar geeft ook jou houvast.
- Schakel bij twijfel een fiscalist of jurist in. Zit je echt in een grijs gebied, bijvoorbeeld bij een langlopend traject bij één organisatie, dan is deskundig advies op jouw situatie het geld waard. Een blog kan geen persoonlijk advies vervangen.
Nog even over de stand van zaken in 2026, zodat je geen onzin voor waar aanneemt. De handhaving loopt sinds 1 januari 2025. In 2026 kan de Belastingdienst vergrijpboetes opleggen; verzuimboetes gelden nog niet. De aangekondigde VBAR-verduidelijking is op 6 maart 2026 geschrapt. Het veelgenoemde rechtsvermoeden bij een tarief van rond de 38 euro per uur is een voorstel, geen wet en geen minimumtarief. Een bredere Zelfstandigenwet is nog in ontwikkeling. Het is dus in beweging: check de officiële bronnen hierboven voor de actuele stand.
Wil je zien hoe jouw eigen situatie eruitziet? Doe de gratis Wet DBA-check. In een paar minuten zie je welke kenmerken van jouw werk als coach richting zelfstandigheid of loondienst wijzen — zonder score, zonder e-mail, gewoon om je op weg te helpen.