Word je als zelfstandig elektricien regelmatig ingehuurd door installatiebedrijven of aannemers? Dan heb je vast de term “schijnzelfstandigheid” voorbij horen komen. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op de Wet DBA. Ben je écht zelfstandig, of lijk je op papier ondernemer terwijl je werk in de praktijk op loondienst lijkt? Dit artikel legt het in gewone taal uit. Het is geen juridisch advies en we zijn op geen enkele manier verbonden aan de Belastingdienst, Rijksoverheid of KVK.
Wat is schijnzelfstandigheid voor een elektricien?
Schijnzelfstandigheid betekent dat je jezelf zelfstandige noemt en factureert met je eigen bedrijf, maar dat de manier waarop je werkt in de praktijk eigenlijk een dienstverband is. De kern staat in artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek: is er sprake van arbeid, loon en een gezagsverhouding, dan kan er een arbeidsovereenkomst zijn — ongeacht wat er op je factuur staat.
Voor een elektricien speelt dit snel als je maandenlang meedraait op de projecten van één installatiebedrijf, onder hun aansturing, net als hun vaste monteurs. Op papier ben je ondernemer, maar in de praktijk kan het lijken op een verkapt dienstverband.
Waar let de Belastingdienst op?
Er bestaat geen enkel kenmerk dat de doorslag geeft. De Belastingdienst en de rechter kijken naar het totaalplaatje van gezichtspunten. Een paar die voor jou als elektricien concreet spelen:
- Aansturing (gezag). Bepaalt de opdrachtgever hóé en wánneer je het werk doet, of beslis je dat zelf op basis van je vakkennis? Krijg je dagelijks werkinstructies zoals de vaste monteurs, dan kan dat richting loondienst wijzen.
- Inbedding in de organisatie. Dit is voor elektriciens vaak het grootste risico. Draai je maandenlang mee in het projectteam van een installatiebedrijf, sta je op hun planning, gebruik je hun werkkleding en meld je je bij hun voorman? Dan kun je onderdeel worden van hun organisatie in plaats van een externe ondernemer.
- Werk je voor eigen rekening en risico? Ben je zelf aansprakelijk voor je installatie, keur je zelf volgens NEN 1010, draag je je eigen bedrijfsverzekering en herstel je fouten op eigen kosten? Dat wijst op ondernemerschap.
- Eigen gereedschap en vakbekwaamheid. Breng je je eigen meetapparatuur, gereedschap en certificering mee? Dat is een teken dat je als zelfstandige werkt, al is het op zichzelf niet doorslaggevend.
- Meerdere opdrachtgevers en offreren per klus. Werk je voor verschillende bedrijven en offreer je een klus als resultaat (bijvoorbeeld “meterkast vervangen voor een vaste prijs”), of werk je vooral op uurbasis mee zoals vast personeel?
Let op een veelgemaakte denkfout: dat je op een vaste bouwplaats of projectlocatie werkt, zegt op zichzelf weinig. Het gaat er niet om wáár je staat, maar om wie bepaalt hóé en wánneer je werkt en of je als vast personeel meedraait.
Deze richting is bevestigd in de rechtspraak. In het Deliveroo-arrest (Hoge Raad, 24 maart 2023) en het Uber-arrest (Hoge Raad, 21 februari 2025) is uitgewerkt dat je naar alle omstandigheden samen moet kijken, niet naar het etiket op de overeenkomst.
Ben ik als elektricien schijnzelfstandig?
Dat is helaas niet met een simpel ja of nee te beantwoorden, en zeker niet door een website of een tool. Het hangt af van hoe elke opdracht er in de praktijk uitziet.
Een korte vuistregel: hoe meer je meedraait als vast onderdeel van het team van één opdrachtgever, onder hun aansturing en zonder eigen risico, hoe meer het richting loondienst kan wijzen. Hoe meer je zelf offreert per klus, voor meerdere opdrachtgevers werkt, eigen risico draagt en je eigen vakkennis en middelen inzet, hoe meer het richting zelfstandigheid kan wijzen. Zekerheid krijg je pas na een beoordeling van jouw specifieke situatie.
Je zichtbaarheid als ondernemer
Nu het eerlijke deel, want hier gaat online veel mis. Een professionele website maakt je niet “DBA-proof”. Een site is niet verplicht, verhoogt je zelfstandigheid niet, levert geen “punten” op en voorkomt geen naheffing. Wie dat belooft, vertelt je niet de waarheid.
Wat een website wél kan doen: bestaand ondernemerschap zichtbaar maken. Naar buiten treden als ondernemer is één van de gezichtspunten (het negende) die meewegen. Een eigen site met je diensten, je werkgebied, je certificeringen, referenties van klanten en een manier voor nieuwe opdrachtgevers om je te vinden, laat zien dat je je als zelfstandige presenteert en actief klanten werft.
Maar en dit is belangrijk: die zichtbaarheid moet kloppen met de werkelijkheid. Een mooie website maakt geen ondernemer van iemand die feitelijk als werknemer meedraait. Het maakt alleen zichtbaar wat er al is.
Wat kun je nu doen
Een paar concrete stappen als je twijfelt:
- Kijk kritisch naar je grootste opdrachten. Draai je ergens al maanden mee als onderdeel van het vaste team? Bespreek dan met die opdrachtgever hoe de samenwerking eruitziet en of dat past bij een echte opdracht.
- Gebruik de Webmodule. De Belastingdienst biedt een online vragenlijst waarmee je een indicatie krijgt van hoe een arbeidsrelatie beoordeeld kan worden. Handig als eerste oriëntatie.
- Laat je situatie beoordelen door een fiscalist of jurist. Dit artikel is algemeen; jouw situatie is dat niet. Voor echte zekerheid over je positie en je ondernemersaftrek in de inkomstenbelasting is deskundig advies de enige betrouwbare route.
Goed om de stand van zaken in 2026 te kennen: sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer. In 2026 kunnen bij opzet of grove schuld vergrijpboetes worden opgelegd; verzuimboetes zijn er nog niet. De aangekondigde VBAR-verduidelijking is op 6 maart 2026 geschrapt, en het rechtsvermoeden bij een tarief van ongeveer 38 euro per uur is een voorstel, geen wet en geen minimumtarief. Er wordt gewerkt aan een Zelfstandigenwet. Houd er verder rekening mee dat een naheffing vooral bij de opdrachtgever landt; jouw eigen risico zit vooral in je inkomstenbelasting en ondernemersaftrek.
Officiële en betrouwbare informatie vind je hier:
Gratis Wet DBA-check — Zie in een paar minuten welke kenmerken van jouw werk als elektricien richting zelfstandigheid of loondienst wijzen. Geen score, geen e-mail nodig. Doe de gratis check →
Twijfel je over je situatie? Dan is de gratis check een laagdrempelige eerste stap om je gedachten te ordenen, voordat je met een fiscalist of jurist om tafel gaat. Start hier met de gratis Wet DBA-check.